Бо Субҳон

      Худи ҳамин далел, ки ин мавзӯъ аз руйи тартиб ба 6 (шаш) рост омад, шубҳаовару боиси таваҷҷӯҳ ва бе ҳикмат нест. Яъне, ҳатто дар олами ҷиноӣ ҳам,  ки ин мафҳум аз онҷо омадааст, ШАШ (шестёрка) гуфта, он одамеро меномидаанд, ки хеле пасту касиф аст. Онҳо шумораи хурдтарини бастаи дорои 36 картаро, ки 6 аст, ба назар гирифта, одами  беномусу беобурӯро, ки пасттарин корҳоро ҳам анҷом медиҳад, ҳамин тавр мегӯянд. Бо ин гурӯҳи одамон дигарон одатан на дӯстӣ мекунанду на рафтуомад. Акнун бармегардем ба идораҳои корӣ.

      Пӯшида нест, ки дар идораҳои корӣ саду як мушкилу камбудиву ташвишу проблема мавҷуд аст, ки баъзеи он агар ҳал шаванд ҳам, қисми дигари онҳо ҳатто бо иваз шудани чандин роҳбару масъул ҳам ҳалношуда ва кӯҳнаву музмин боқӣ мемонанд. Ба болоии ҳамаи ин,  агар дар коргоҳ як ё якчанд корманде бошанд, ки одати хабаркашиву гапчинӣ дошта бошад, ҳам сифати кор поин меравад, ҳам ноадолатӣ ба миён меояд ва ҳам ҷой барои рақобати солим боқӣ намемонад.

Биёед, як бор кӯшиш кунем, ку метавонем ҳамин гурӯҳи кормандонро раддабандӣ кунем. Тамаллуқзану гапчину хабаркашҳои идоравӣ чанд намуд мешуда бошанд?

Filed under: Майдони бахс ва андешарони | Tagged: бузӣ кардан, бузҳо, коргоҳу идораҳо, роҳбар, стукачи, хабаркашҳо, шаш, ҳайронӣ | Leave a comment »

          Имрӯз, 19 апрел, рӯзи таваллуди Ҳофизи халқии Тоҷикистон шодравон – Дӯстмуроди Алӣ аст. Ман аз китоби Сафар Розиқов “Ашкборон” намунаи беҳтарини гуфтаҳои мардуми касбу кори мухталифро дар бораи шахсият, ҳунар ва истеъдоди Дӯстмуроди Алӣ ҷамъ овардам. Шумо ҳам акнун имкон доред, онро бихонед.

• “Истеъдоди асилу фитрӣ, меҳнату заҳмати шабонарӯзӣ ба ӯ имкон дод, ки бо вуҷуди умри кӯтоҳи худ, мактаби овозхонии хешро созмон диҳад ва номашро дар дили мардум абадан ҷой диҳад….” (Холзода Бобишо Нарзулло, Раиси ноҳияи Файзобод)

• “Дӯстмурод Алӣ ғайр аз ҳофизу оҳангсоз ва омӯзгори асил буданаш дар офаридани нақшҳои драммавӣ низ маҳорати беҳамто дошт. Қариб дар ҳамаи спектаклҳое, ки дар саҳнаи театри халқии ноҳия гузошта мешуд, иҷрои нақшҳои марказиро ба устод — Дӯстмурод Алӣ месупориданд. Ӯ ҳатто нақшҳои мазҳакавиро ҳам бо як маҳорати баланд иҷро мекард. Дӯстмурод Алӣ дар спектаклҳои “Уқоби қавибол” ва “Фузайл Махсум”, ки онҳоро коргардони ҳамон давра Исматулло Мирзоев ба саҳна гузошта буд, нақшҳои марказиро иҷро кардааст….” (Сафар Розиқов, омӯзгор, оҳангсоз, Аълочии фарҳанги Тоҷикистон)
  
  

Filed under: Майдони бахс ва андешарони | Tagged: Вашгирд, Дӯстмурод Алӣ, Кабкрез, Сафар Розиқов, Файзобод, Ҳофизи Халқии Тоҷикистон | Leave a comment »

Мо аксаран тули умр ва ҳатто дар охирин нафасҳо ҳам барои наздиктарин нафаронамон васиятнома наменависем. Агар тамоми умр ин корро зарур нашуморидем, дар нафасҳои охирин ҳатман айбу шарму ким-чизи дигарро баҳона карда, тақдири ояндаи ҳар чизеро аз молу мулку пул ва  сарвату хонаву ҳавлӣ, ки дорем, муаллақ мегузорему меравем. Ман ҳам ҳоло ин корро накардаам, яъне расман бо муҳри нотариус мушаххас накардаам, ки баъди сари ман чӣ аз кӣ хоҳад шуд (шояд барои он ин ки дар қиёс бо дигарон қариб ҳеҷ чиз надорам J)  вале шифоҳӣ ин корро анҷом додаам ва фарзандонам медонанд, аз хонаву мошину ҳавлии нимсохте, ки ман дорам, чӣ чиз аз кӣ хоҳад буд!? Зеро дигар маълум аст, ки аҷал барои мо фурсат намедиҳем, ки фикр кунему қуръапартойӣ кунему маслиҳати касеро бигирему тасмимамонро ниҳойӣ кунему баъд сар ба болини марг гузорем.

Filed under: Майдони бахс ва андешарони | Tagged: васиятнома, нотариус | Leave a comment »

Мавзӯи замин, истифодаи он, тақсимоти он ва масъалаҳои дигари ба замин вобаста инак, чанд даҳсола аст, ки дар маркази таваҷҷӯҳ аст. Се сол пештар Прокурори генералӣ гуфта буд, ки «соли 2018 дар Тоҷикистон беш аз ҳазор парвандаи ҷиноӣ вобаста ба вайрон кардани қонунгузории замин боз гардид». Дар доираи ҳеҷ қонуни дигаре шояд ин миқдор парвандаи ҷиноӣ боз нашуда бошад. ​  Ҳамон сол аз рӯйи ҳамин гуна ҳаракатҳои ҷиноии ба замину тақсимоти он вобаста кариб 3,5 ҳазор кас ҷалб шудаву пурсуҷӯ шудаву ҷарима, боздошт ва ҳабс шуда будаанд. Дигар маълум аст, ки ин зуҳурот ҳоло пурра аз миён нарафтааст. Ва мардум ҳам ҳоло низ вақти ҷудокунии қитъаи замин, харидани ҳавлӣ ва иншооти сохтмонаш нотамом, харидани манзил дар баландошёнаҳо, ҳуҷҷатугзориҳои замину ҳавлӣ ба саду як камбудиву ҷинояту қоидавайронкунӣ роҳ медиҳад. Ҳоло ҳам як хонаро қаллобон метавонанд ба якчанд кас фурӯшанд, ҳоло ҳам соҳибмулк дар фурӯши хонааш ба ширкати сохтмонӣ фақат барои масоҳати хонаҳои истиқоматӣ пул мегираду дар харидани ҳамин гуна манзил аз баландошёнаҳо ба ширкати сохтмонӣ пули тамоми масоҳати хонаро медиҳад, ҳоло ҳам ширкати сохтмонӣ метавонад дар муҳлати пешбинишуда хонаро насупорад, комиссияи давлатиро нагузашта, ба соҳибони манзил иҷозати дар онҷо зистанро бидиҳад…Иловатан дар ин самт саду як сирру  камбудиву кору бори дигаре ҳаст. Мутаасифона, ки дониши ҳуқуқии аксарият ҳам дар сатҳи кофиву зарурӣ нест ва бояд болотару беҳтар шавад. Худи ҳамин гуна эълоннависии бархе аз мардумон, ки “замини фурушӣ дар фалон маҳалла, иборат аз фалон садяк …” худаш нишони камдонишии ҳуқуқӣ аст, зеро дар Сарқонуни кишвар аст, ки замин моликияти истисноии давлат аст ва мавриди хариду фурӯш қарор намегирад… Аммо мавзуйи мо ҳоло чизи дигар аст, чизе, ки баъди ин раванд (яъне, замингириву хонасозӣ) пеш меояд ва баъзан чанд панҷсолаву даҳсола сифати зиндагии мардуми кампулро (ки ҳоло мутаасифона аксариятанд!) поинтар мебараду коста месозад.

Filed under: Майдони бахс ва андешарони | Tagged: деҳот, замин тақсимоти замин, маҳаллаи навбунёд, оби нӯшокӣ, обу барқ, фуруши замин, хона, хонасозӣ | Leave a comment »

Замонае, ки мо зиндагӣ дорем, пури тазод аст, пури кору гапу амале аст, ки аксаран ҳайронӣ ҳам намеорад. Ҳар чизе, ки рух медиҳаду ба вуқӯъ мепайвандад, чунин ба назар мерасад, ки мо одамон онро интизор будем ва он дигар наметавонист ҳамин гуна нашавад. Аҷобат ҳамин аст, ки новобаста ба ҷумлаи болоӣ, дар ин доира ҳоло ҳам чизе саволбарангез пайдо мешавад, чизе таваҷҷӯҳи моро якбора ба худ ҷалб мекунад, чизе боқӣ мондааст, ки дарвоқеъ майнаи моро дуру дароз машғул медорад. Инсони муосир мисли анкабут рафтуойи печидае миёни воситаҳову василаҳои зиндагӣ ва кору эҷод дорад. Иловатан ба назари ман чунин мерасад, ки ҳамин инсонҳо дар як рӯз метавонанд, дар фосилаи мушаххаси вақт чанд коре кунанд, ки хубу шоиста аст ва чанд кору амале ҳам дошта бошанд, ки нохубу ношоиста аст. Ва кам нестанд шахсоне ки дар як хилват муртакиби гуноҳ мешаванд ва хилвати дигареро барои тавба истифода мебаранд. Вале инсонҳо тӯли як рӯзи худ чӣ кор мекунанд, ин мавзӯйи суҳбати мо нест. Қобили таваҷҷӯҳ ҳам намешавад, агар он кору бор бар зиёни каси дигар ва ҷомеа набошад. Вале вақте инсонҳо ҷое мераванд, ки ҳар амалу ҳаракаташон метавонад ба атрофиён ягон хел таъсир дошта бошад ва вақте кас ҳис мекунад, ки баъзеҳо миёни амалу ҳаракат ва беамалии худ дар хилват ва дар миёни мардум тафовут гузошта наметавонанд ё дарк намекунанд, ки инҷо бояд тафовуту фосила бошад ва вақте ки баъзеҳо қоидаҳои умумии қабулшударо эътироф намекунанд, риоя кардан намехоҳанд ва ё намедонанд, чӣ тарз риоя кунанд, боиси нигаронӣ аст.

Filed under: Майдони бахс ва андешарони | Tagged: Масҷид, Намоз, Одобу ахлоқ, телефон, Ҳайронӣ | Leave a comment »

Ман наворҳоро кам мебинам, хеле кам ба контенте таваҷҷӯҳ дорам, ки ғайрикасбӣ таҳия шудаву ба деги Интернет ё дегчаи Ютуб рехта мешавад. Шарҳҳо ҳамеша мавриди таваҷҷӯҳам қарор мегирад. Зери баъзе наворҳо он қадар зиёд менависанд, ки фурсат барои хондани ҳар кадоми онро як шахси серкору серташвиш надорад. Вале воқеъият ин аст, ки ҳар каси каме саводу донишу таҷрибадошта ва аз баъзе вижагиҳо ва соддагиҳои муносиботи инсонӣ бохабар агар ба он шарҳҳо зеҳн монад, имлову мантиқи онҳоро бинаду баркашад, ба чеҳраи муаллифон (агар дар суратҳо ҳаст!) зеҳн монад, фаъолияту буду бошашонро дар фазои маҷозӣ таҳлил кунад, дарк мекунад, ки муаллифони онҳо чӣ сатҳи тафаккуру фаҳмишу дарку IQ доранд.  Ин боиси ташвиш ва ҳатто мояи ҷиддии нигаронӣ аст, ки аксарият на фақат имлову навишту қоидаҳои дигари забонро намедонанд, балки бо таҳқиру дағаливу бадзабонии худ баъзе намуди ҷиноёти дар санадҳои ҳуқуқӣ мавҷударо содир мекунанд. Ё мефаҳманду содир мекунанд ё надониста содир мекунанд. Асрори бесаводиву камсадоии гурӯҳе аз онҳое, ки ин ё он наворро дидаанд,  бо ҳамин шарҳ навиштан фош мешавад.

Аммо чизи аз ин ҳам бадтар маро ҲАЙРОН мекунад, ки ҳам савод надоштан, ҳам ду ҷумлаи мантиқан  дуруст фикр карда натавонистан, ҳам қоидаҳои соддатарини имлои забони модарии худро надонистану ҳам шарҳ навиштан зери комилан ҳама наворҳои Ютуб чӣ маънӣ дорад?  Шарҳ бояд илман асоснок, санҷидашуда, бетаҳқир, бо далел, дар доираи ахлоқ, аз ҷониби донандаи ҳамон мавзӯъ ва албатта аз ҷиҳати имлову мантиқ росту дуруст бошад. Ё бояд гапи нав, тавсияи хуб, маслиҳати зарурӣ ва андешаи оқилонаро бе хато навишт ва ё бояд хомӯш ин ё он наворро тамошо карду гузашт….

Filed under: Майдони бахс ва андешарони | Tagged: Субҳон Ҷалилов, Фейсбуки тоҷикӣ, Ютуб, имлои забон, коммент, шарҳ навиштанд, ҳайрон, ҳайронӣ | 2 комментария »

Filed under: Майдони бахс ва андешарони | Tagged: Лайк мондан, видео, коммент навиштан, фарҳанги истифодаи интернет, қоидаи интернет, ҷазо барои лайк | Leave a comment »

Аз миёни ҳама чизе, ки одамон онро зиёд интизор мешаванд, шояд яке аз муҳимтаринҳояш ТӮЙ бошад. Дарёфти пули тӯй имрӯзҳо ҳазор ҷавони навхатро ба муҳоҷират мебарад, маҷбур мекунад, ки азобу ранҷи мулки бегонаро таҳаммул кунад, то инҷо тавонад оила барпо созад. Албатта зиёданд ҷавононе, ки дар мавриди тӯй ва оиладорӣ комилан ғам надоранд, зеро волидону наздиконашон лозим шавад барояшон арӯс ҳам меёбанд, тарабхонаву сароянда ҳам пайдо мекунанд ва харҷи тамоми ин маъракаву нишасту омаду рафтро ҳам медиҳанд. Мавзӯйи мо хароҷоти тӯй нест. (Вале бояд иқрор шуд, ки ҳоло ҳам ин харҷ  кам нест — пули хонаи арӯс, мошину сарояндаву тарабхонаву ороишу либоси арӯсиву овардану бурдани хешу табори арӯс ва чанд чизи дигар албатта аксаран ба дӯши домод ва хонаводаи ӯ аст). Маро чанд вақт аст, ки худи раванди тӯй, тазоду ҳолатҳову тартиби баргузории ин маҳфил ва фарҳанги иштироки меҳмонон дар тӯй нигарон мекунад. Аммо аз ин миён муҳимтаринаш фарҳанги ширкат дар тӯй аст. Фикр мекунам чанд андешаи ин ҷонибро дар ҳамин мавзӯъ ба риштаи таҳлил кашида, маҳфилҳоеро, ки худатон онҷо будед, ба хотир оварда муқоиса мекунед ва хулосаи охирро мустақилона мебароред.

Filed under: Майдони бахс ва андешарони | Tagged: ЗАГС, домоду арӯс, меҳмонон, никоҳ, ровӣ барранда, сарояндаҳо, соҳиби тӯй, тӯй, тӯй муборак | Leave a comment »

(Китоб. Барои очаам)

Filed under: Майдони бахс ва андешарони | Tagged: оча, Қалъа | Leave a comment »

Барномаи ҷаҳонии озуқаи СММ аз мардуми сарватманди дунё даъват кардааст, ки барои мубориза бо гуруснагӣ дар дунё – 6,6 миллиард доллар хайр кунанд. Ин созмон гуфтааст, ки ҳамин миқдор пул кофӣ аст, ки 45 миллион кас аз доми гуруснагӣ дар дунё халос шаванд. Ин баҳс вобаста ба хайр кардани сарватмандон барои мардуми гуруснаи дунё чанд моҳ пештар сар шуда буд. Ҳамон вақте ки директори иҷроияи ин созмони байналмиллалӣ аз сарвари ширкати ТЕСЛА – ИЛОН Маск 6 миллиард доллар ё 2% дороии ӯро барои мубориза бо гуруснагӣ талаб карда буд. Ин замоне буд, ки Илон Маск дар як шабонарӯз 6 миллиард дороии худро бештар карда буд. Бо назардошти муҳим будани ин мавзӯъ мо инҷо шарҳеро дар мавриди гуруснагӣ дар дунё, сабабҳои ба миёнойӣ ва тасмимҳои ҳукуматдорону коршиносон ҷихати пешгирии ин ҳолат пешниҳод мекунем.

Filed under: Майдони бахс ва андешарони | Tagged: голод, гуруснагӣ дар дунё, нон, озуқуворӣ, пул, сарфакорӣ, танзим | Leave a comment »