Бо Субҳон

Рост аст, ки ягон кору амале бе розигии Худованд анҷом намешавад, балки ҳатто сурат намегирад. Ва новобаста ба хоҳишу интизориву ҳаросҳову орзӯҳо дилхоҳ кору амал ҳамон гунае оғоз шудаву ҷараён мегирад, ки офаридгор хоста бошад. Сафари мо ҳам бо мақсади Умра дар Мадинаи мунаввараву Маккаи мукаррама дар аввали моҳи марти соли равон бо хоста ва ризоияти Худованд буд. Он аз санаи 6-ум то 18-уми март идома ёфт ва ҳудудан як ҳафтаи он ба даҳаи раҳмати моҳи мубораки Рамазон иттифоқ уфтод, ки ин мояи сарфарозӣ ва шукргузории ман аст.

Filed under: Майдони бахс ва андешарони | Tagged: Арабистони саъудӣ, Макка ва Мадина, Маккам мукаррама, Субҳон Ҷалилов, Умра, паёмбари ислом, Қаъба, ҳаҷҷи умра, ҳоҷӣ Субҳон | Leave a comment »

Filed under: Майдони бахс ва андешарони | Tagged: Субҳон Ҷалилов, куҷо шудӣ? рубоёт ва дубайтӣ, суроғ, шеър, ҷустуҷӯ | Leave a comment »

(дар ҳошияи сурудаҳои мардумӣ)

*****
Оча, мо хумори ту,

Садқа бар дидори ту,

Дар ра интизори ту

«Мембрм дар и оча…»

Filed under: Майдони бахс ва андешарони | Tagged: Субҳон Ҷалилов, марсия, мембрм дар и оча, модар, модарнома, оча, очаҷон, рубоёти модар, сӯгворӣ | Leave a comment »

Рангу дуду абрҳои олуда ба рангу нури офтобу дуди худравҳо аз чашми панҷараҳои плостику чӯбин ба чашми ҳазорҳо кас мерасанд. Тасвирҳои осмониро, мисли ҳолатҳову манзараҳои заминӣ, ҳазор гуна шарҳ додан мумкин аст. Фақат барои шинохту тасвири он чӣ, ки табиат аз абру осмону рангҳо меофарад, нигоҳи суратгиру суратгар мебояд. Пур аст нигоҳе, ки аз он омезиш чизеро дарк намекунад, бо хира гаштан ба он сӯ ягон сурат дар зеҳнаш тасвир намешавад….

Чӣ суратҳоеро аз пораабрҳо ҳар рӯз осмон месозаду боз гоҳ бо дасти боду гоҳо бо дасти абрҳои дигари дар ҳоли ҳаракат вайрон мекунад…Ва субҳу шом ё тулӯъу ғуруб дар чанд хели ранг тар аст, махсусан ранги сурх, мисли ранги ашкҳои хунолудаи дидаи модар, ки бозгашти фарзандашро (ё аз ҷанги Гирмон, ё аз ҷанги Украин ва ё аз роҳи тармапечи кадом ағбае) интизор аст….

Filed under: Майдони бахс ва андешарони | Tagged: Субҳон Ҷалилов, абрҳо, баҳор, нури хуршед, осмон, панҷара, рӯшноии офтоб, сурхӣ, тиреза, тулӯъ, ғуруб | Leave a comment »

Шаб буд ва андешаҳое, ки акнун дар қолаби як сар намегунҷиданд, соҳибашро ба кӯча кашонданд. Ҳам ҷисми хаставу ҳам андешаҳои гаронро ба дуриҳо кашола кардаву бурдан саҳл нест. Ва як асрори кӯчаки нимкушода ҳам ҳамин аст, ки аксарият аз он, ки ин ду бору чанд бор барояшон гаронӣ меорад, якеро ё якчандеро раҳо мекунанд — ё ҷисми хастаро ё бори андешаҳои андешазоро ё бори ҳар гуна амонатро…ва ҳатто бори нангу номусро….Вале ғайриинтизор бори ранҷишу озурдагиро бо ҳама гарониву бӯйи бадаш мебаранд баъзан то охири роҳи зиндагиашон…

Канори ин об аз борҳои партофташудаву гузошташудаву фаромӯшшуда пур аст, мисли қаъри обҳои пур аз қуфлҳои баставу бекалид. Басо дилҳо буда, ки на аз нури моҳ равшан шудаву на аз нури чароғҳои канори роҳ, басо андешаҳоеро ин об ёд дорад, ки на дар дили соҳибонаш ғарқу фано шуданду на дар дили об, мисли ҳамон равғани рӯйи шир…

Андешаҳо баъзан чун борҳое, ки расмиёти гумрукиро нагузаштанду соҳиби худро эҳтимол ба мушкилу ҷарима мувоҷеҳ кунанд на дили дилхоҳе барои ба он гузаштан меёбанду на дар он сар ҷойи амне барои пинҳон шудан… Ва шояд қуттиҳои холиву зарфҳои машруби соҳили обҳо осори бо дард берун омадани ҳамон андешаҳоянд, ки якҷо бо чанд дона моҳичаи аҷалрасидае қурбон шудаанд. Аз ин гуна қиссаҳо канори обҳо зиёд ёд дорад ва ҷо-ҷо гулханҳои хомӯшгашта ва хокистартӯдаҳо ба он гувоҳ аст…

Filed under: Майдони бахс ва андешарони | Tagged: Субҳон Ҷалилов, Шарқи озод, андеша, дарё, шаб | Leave a comment »

Ҳудуди се моҳ — аз ҳамон рӯзи бо хоҳиши худ рафтанам аз кори қаблӣ, ки бар ивази як дунё таҷриба ва шинохти бештар аз одамон бист соли ҷавониамро рабуд, аз ҳама таку давҳои заруру нозарур канортар ва меҳрубонтар ба ҷисму ҷони худам, билохира наздиктар бо фарзандон ҳастам. Бехобиҳои бистсола ҳам ҷуброн шуданд …

Рост аст, ки ҳар чизе бо шумо рух медиҳад, ба он ҳад мояи нигаронӣ ва ташвиш нест, ки шояд худатон ҳам дар аввал ҳамон гуна фикр мекунед. Дар ҳар шебу фарози умр ва ҳолату мавқеъ ҳатман дари имкониятҳои дигар ба рӯйи инсонҳо кушода мешавад, шароити беҳтар барои кору машғулияти ба дил наздик фароҳам меояд..

Ману Марҳабо дар фосилаи ин имконият сад ҷойи дар ин шаҳр дидаву нодидаамонро дидем ва дар хотираи худамон роҳу нишонии чанд ҷой ва макони дигару диданиеро сабт кардаем. Осорхонаи адабиву ёдгории Мирзо Турсунзода — Қаҳрамони Тоҷикистон, маконе буд, ки мо чанд рӯз пештар онҷоро тамошо кардем.

Ҳама ашё ва нигораҳо ҷолибу азизу диданӣ ва ҳама хотирот (аз тарҳу лоиҳаи хонаву ҳавлӣ то Волгаи Устод) шуниданиву шавқовару омӯзанда буданд… Суратҳо аз ин осорхона

Filed under: Майдони бахс ва андешарони | Tagged: Бист сол, Марҳабо, Мирзо Турсунзода, Субҳон Ҷалилов, осорхонаи Турсунзода, радио, тамошо, Қаратоғ | Leave a comment »

Шаб. Роҳ. Чароғ. Намедонам кадомин шаб ва аз охир чандумин шаб, мисли он, ки номаълум аст кадом роҳ ва чароғи кӣ?

Ва мешинӣ то нафас рост кунӣ рӯйи хараке, ки то ту ҳазор кас барои ин кор ва барои ин ният фурсат наёфт…

Ва дар андешаи сабзаҳо хоҳӣ буд, ки бе ту ҳам сад кафи по дусад нақше ба рӯяшон гузошта…

Кӯки сару гардани ба замин дӯхтаро кандаву ҳамон суйе менигарӣ, ки аз он ҷо сели рӯшанӣ пеши поят мерехт. Шишачароғҳо яке рушану дигар торик, яке гарму дигар сард, яке бедору дигар хоб..Айнан мисли зану марде, ки яке аз дигаре каҳр кардаву он дигарро ғурури ноҷову нолозиме намегузорад як қадам сӯйи шикасти сукут гузорад…

Ва ин кадомин роҳ аст чунин холӣ ва сокит? Ҳоло, ки ҳатто роҳҳои хатову сарбаста пур-пури инсоне аст, ки қиссаҳои хаёливу воқеъии сафаракиҳои ҳамин гуна роҳу пайраҳаҳоро аз тифлӣ то имрӯз мехонду анҷомашро ҳам медонад…Барои нақли онҳо пеши устодаш ҳатто баҳои панҷ ҳам мегирифт…

Filed under: Майдони бахс ва андешарони | Tagged: Маҷнунбед, Роҳ, Субҳон Ҷалилов, Чароғ, Шаб, бед, боғ, гӯристон, дарахт, хоб | Leave a comment »

Филми мустанади коргардони ҷавони тоҷик — Алиҷон Ҷалилов бо номи «Алиф.До.Ре.Ми» дар 10-умин Кинофестивали байналмиллалии нахустфилмҳо ва филмҳои донишҷӯён «Бастау» (Международный фестиваль студенческих и дебютных фильмов «Бастау»), ки аз 29 ноябр то 3-юми декабри соли 2022 миёни 60 филм аз 40 кишвари дунё баргузор шуда буд, сазовори Ҷоизаи таваҷҷӯҳи махсуси ҳакамон (Особое упоминание жюри) гашт. Маротибаи аввал ин филми мустанади 18 дақиқагӣ дар шаҳри Алма Ато дар фестивали минтақавии «MediaCAMP» намоиш дода шуда буд. Ҳамин мустанад дар моҳи октябри соли 2022 дар ҷашнвораи дигар — Lift-Off Global Network (Британияи Кабир) интихоб ва намоиш дода шуда буд. Филм дар доираи лоиҳаи «Формати хурд» -и Интернюс (2022) дар Тоҷикистон таҳия гашта, аз ҳайёти як муаллими мусиқӣ нақл мекунад. Ин мустанад санаи 25-уми ноябри соли 2022 дар Душанбе, дар кинотеатри ба номи Тоҳир Собиров рӯнамоӣ шуд.
Филми мустанади «Алиф.До.Ре.Ми» дар жанри «мушоҳида» ва дар муддати се моҳ сабту таҳия шудааст. Дар сабту таҳия ва тадвини ин мустанад дар қатори коргардон-таҳиягар — Алиҷон Ҷалилов, ҳамчунин наворбардор- Наврӯз Саидов, садобардор — Эҳсон Субҳонзода, тадвингар — Комил Карим ва коргардони садо — Шаҳриниссо Яковлева саҳм гузоштаанд.
Қаҳрамони филм марди 74 солаест, ки ҳоло низ ба таълими мусиқӣ дар мактаб ва боғчаи бачаҳо машғул аст. Роҳи зиндагии ин парвардаи хонаи ятимон ноҳамвор ва зиндагии ӯ пур аз тазоду рӯйдоду ҳаводиси хушу нохуш буд. Дар синни 63 солагӣ бо ӯ ҳодисае рух медиҳад, ки зиндагии ояндаи ӯро тамоман дигар мекунад. Мусиқӣ ва навозиши асбобҳои мусиқӣ барои амалӣ шудани орзӯи ӯ кӯмак кардааст. Дар филм нишон дода шудааст, ки новобаста ба андешаҳои аксарияти мардум дар ҷомеаи суннатӣ нисбат ба суруду мусиқӣ он метавонад барои расидан ба орзӯҳо ва дарёфти роҳи наве дар зиндагии шахс кӯмак ва мусоидат кунад.
Бояд қайд намуд, ки ин кори аввали мустақилонаи коргардонии Алиҷон Ҷалилов — хатмкардаи «Мактаби Филмҳои Мустанад» аст. Ин мактаб дар шаҳри Душанбе аз моҳи феврал то майи соли равон чандин ҷавонро, ки истеъдод ва ҳунари сохтани филмҳои мустанадро доштанд, ба таълим фаро гирифта буд. Устодони варзидаи синамои тоҷик, мисли Гергий Дзалаев, Шаҳриниссо Яковлева, Файзулло Файз ва Комил Карим (аз Тоҷикистон) тариқи офлайн, Марина Разбежкина ва Елена Демидова (Росия), Аниса Собирӣ (Британияи Кабир) ва Катя Суворова (Қазоқистон) тариқи онлайн ба шогирдони ин мактаб дарс гуфтанд.

Filed under: Майдони бахс ва андешарони | Tagged: Алиф До Ре Ми, Алиҷон Ҷалилов, Бастау, Субҳон Ҷалилов, Тоҷик Филм, Филми тоҷикӣ, синамо, филми мустанад, ҷоизаи байналмиллалӣ | Leave a comment »

Ман наворҳоро кам мебинам, хеле кам ба контенте таваҷҷӯҳ дорам, ки ғайрикасбӣ таҳия шудаву ба деги Интернет ё дегчаи Ютуб рехта мешавад. Шарҳҳо ҳамеша мавриди таваҷҷӯҳам қарор мегирад. Зери баъзе наворҳо он қадар зиёд менависанд, ки фурсат барои хондани ҳар кадоми онро як шахси серкору серташвиш надорад. Вале воқеъият ин аст, ки ҳар каси каме саводу донишу таҷрибадошта ва аз баъзе вижагиҳо ва соддагиҳои муносиботи инсонӣ бохабар агар ба он шарҳҳо зеҳн монад, имлову мантиқи онҳоро бинаду баркашад, ба чеҳраи муаллифон (агар дар суратҳо ҳаст!) зеҳн монад, фаъолияту буду бошашонро дар фазои маҷозӣ таҳлил кунад, дарк мекунад, ки муаллифони онҳо чӣ сатҳи тафаккуру фаҳмишу дарку IQ доранд.  Ин боиси ташвиш ва ҳатто мояи ҷиддии нигаронӣ аст, ки аксарият на фақат имлову навишту қоидаҳои дигари забонро намедонанд, балки бо таҳқиру дағаливу бадзабонии худ баъзе намуди ҷиноёти дар санадҳои ҳуқуқӣ мавҷударо содир мекунанд. Ё мефаҳманду содир мекунанд ё надониста содир мекунанд. Асрори бесаводиву камсадоии гурӯҳе аз онҳое, ки ин ё он наворро дидаанд,  бо ҳамин шарҳ навиштан фош мешавад.

Аммо чизи аз ин ҳам бадтар маро ҲАЙРОН мекунад, ки ҳам савод надоштан, ҳам ду ҷумлаи мантиқан  дуруст фикр карда натавонистан, ҳам қоидаҳои соддатарини имлои забони модарии худро надонистану ҳам шарҳ навиштан зери комилан ҳама наворҳои Ютуб чӣ маънӣ дорад?  Шарҳ бояд илман асоснок, санҷидашуда, бетаҳқир, бо далел, дар доираи ахлоқ, аз ҷониби донандаи ҳамон мавзӯъ ва албатта аз ҷиҳати имлову мантиқ росту дуруст бошад. Ё бояд гапи нав, тавсияи хуб, маслиҳати зарурӣ ва андешаи оқилонаро бе хато навишт ва ё бояд хомӯш ин ё он наворро тамошо карду гузашт….

Filed under: Майдони бахс ва андешарони | Tagged: Субҳон Ҷалилов, Фейсбуки тоҷикӣ, Ютуб, имлои забон, коммент, шарҳ навиштанд, ҳайрон, ҳайронӣ | 2 комментария »